Pin it
Ontbijtkoek zelf bakken begint met een kom stevig beslag en de geur van koekkruiden. Deze versie krijgt zijn donkere kleur van stroop en basterdsuiker. Roggemeel geeft de plakken een stevige, fijne kruim.
Je hebt geen mixer of eieren nodig. Een beetje tarwebloem maakt de koek minder compact dan een versie met uitsluitend rogge. Plan wel tijd voor het afkoelen, want een warme koek snijdt minder netjes.
Rogge, stroop en warme koekkruiden
Gebruik fijn roggemeel en gewone tarwebloem, geen zelfrijzend bakmeel. Kies donkere schenkstroop voor een uitgesproken stroopsmaak en koekkruiden die nog duidelijk geuren.
- Roggemeel. Geeft de koek zijn stevige kruim en herkenbare graansmaak.
- Tarwebloem. Maakt het mengsel minder zwaar dan uitsluitend roggemeel.
- Bakpoeder. Laat het beslag rijzen zonder gist of rijstijd.
- Koekkruiden. Geven de warme geur en kruidige smaak.
- Donkere basterdsuiker. Zorgt voor zoetheid en een donkere kruim.
- Donkere schenkstroop. Geeft een volle stroopsmaak en een licht kleverige beet.
- Halfvolle melk. Maakt van de droge ingrediënten een dik, schepbaar beslag.
- Zout. Rondt de smaak van stroop en kruiden af.
Van dik beslag naar kruidige plakken
- Bereid de vorm voor. Verwarm de oven voor op 160 °C boven- en onderwarmte of 145 °C hetelucht. Bekleed een metalen cakevorm van ongeveer 25 x 11 cm met bakpapier.
- Meng de droge ingrediënten. Roer 200 g roggemeel met 100 g tarwebloem, 10 g bakpoeder, 8 g koekkruiden en 2 g zout. Verdeel vooral het bakpoeder goed.
- Roer het stroopmengsel. Meng in een tweede kom 250 ml halfvolle melk met 150 g donkere schenkstroop en 75 g donkere basterdsuiker. Druk suikerklontjes met de spatel fijn.
- Maak het beslag. Voeg het stroopmengsel toe aan het meel en roer tot er geen droge plekken meer zijn. Schep het dikke beslag in de vorm en strijk de bovenkant glad.
- Bak de koek. Zet de vorm midden in de oven en bak 60-70 minuten. Controleer vanaf 60 minuten met een houten prikker in de kern en dek een te donkere bovenkant losjes af met aluminiumfolie.
- Laat rustig afkoelen. Laat de koek 10 minuten in de vorm staan. Til hem eruit en laat op een rooster volledig afkoelen voordat je hem verpakt of in twaalf plakken snijdt.
Ontbijtkoek zelf bakken zonder mixer
Dit beslag hoeft niet luchtig geklopt te worden. Werk met een stevige spatel en schraap ook langs de bodem van de kom. Daar blijft gemakkelijk een laagje droog meel achter. Stop zodra het mengsel overal dezelfde kleur heeft. Het beslag hoort langzaam van de spatel te vallen en hoeft niet vloeibaar te zijn.
Zet de vorm en oven klaar voordat je de twee mengsels samenvoegt. In de bakhandleiding van de University of Illinois staat dat je beslag met bakpoeder kort mengt en daarna meteen bakt. Dat is ook hier een bruikbare werkwijze.
Gebruik melk op kamertemperatuur zodat de stroop gemakkelijker mengt. Kneed het beslag niet en probeer het niet uit te rollen. Je maakt een koekbeslag, geen brooddeeg. Schep het rechtstreeks uit de kom in de beklede vorm.
Een gare kern, geen harde korst
Een donkere bovenkant vertelt niet genoeg over het midden. Stroop en basterdsuiker kleuren de koek al voordat hij helemaal gaar is. Kijk daarom vanaf 60 minuten hoe de kern ervoor staat. Prik diep in het midden en kies bij twijfel nog een tweede plek. Vloeibaar beslag betekent dat de koek langer moet bakken.
Wordt de bovenkant eerder donker dan je wilt? Leg er losjes aluminiumfolie overheen en laat de koek verder garen. Open de oven kort en zet de vorm daarna op dezelfde plek terug. Verhoog de temperatuur niet om tijd te winnen.
Gebruik bij voorkeur de aangegeven metalen vorm. Een kleinere vorm geeft een hoger beslag dat meer tijd kan vragen. Een veel grotere vorm maakt een lage koek die eerder gaar kan zijn. Noteer na het bakken welke tijd jouw oven nodig had. Een smalle scheur bovenop hoeft geen probleem te zijn.
Kruiden wisselen zonder de balans kwijt
Koekkruiden verschillen per merk. Sommige mengsels smaken vooral naar kaneel, andere hebben meer kruidnagel of anijs. Begin met de aangegeven 8 g en beoordeel pas na het bakken of je een volgende koek sterker wilt kruiden. Extra kruidnagel kan snel overheersen. Voeg daarom niet zomaar een volle lepel toe.
Heb je geen koekkruiden? Maak voor deze koek een mengsel van 5 g gemalen kaneel, 2 g gemalen gember en 1 g gemalen kruidnagel. Gebruik samen 8 g. Je hoeft verder niets aan het recept te veranderen.
Voor een andere stroopsmaak kun je vloeibare honing gebruiken. Houd dezelfde hoeveelheid aan. Wil je minder zoet bakken, verander dan eerst alleen de basterdsuiker bij een volgende poging. Grote wijzigingen in stroop én melk maken het moeilijk om te beoordelen waarom de structuur anders uitpakt. Bak de basis eerst volgens de opgegeven hoeveelheden.
Afkoelen, inpakken en plakjes bewaren
Laat de koek op een rooster helemaal afkoelen. Reken op ongeveer 2 uur, afhankelijk van de temperatuur in je keuken. Pak hem daarna goed in of leg hem in een passend afsluitbaar bakje. Bewaar deze zelfgebakken versie maximaal 2 dagen op een koele plek. Vries in wat je later wilt eten.
Snijd de koek voor het invriezen in plakken en leg bakpapier tussen de porties. Doe ze in een afgesloten diepvrieszak en zet de datum erop. De Bewaarwijzer van het Voedingscentrum noemt voor ontbijtkoek 3 maanden in de vriezer als kwaliteitstermijn. Houd die termijn ook hier aan.
Serveer de plakken gewoon zo of besmeer ze vlak voor het eten met roomboter. Verpak de voorraad zonder boter. Zie je schimmel, gooi de koek dan weg. Een droge maar verder goede plak kun je kort opwarmen en meteen eten.
Veelgestelde vragen
- Kan ik ontbijtkoek met alleen roggemeel bakken?
Dat kan, maar deze formule is afgestemd op een mengsel van roggemeel en tarwebloem. Met uitsluitend rogge wordt de koek compacter en kan het beslag anders aanvoelen. Houd voor deze versie de verhouding van 200 g roggemeel en 100 g tarwebloem aan.
- Kan ik honing gebruiken in plaats van stroop?
Je kunt de 150 g stroop vervangen door 150 g vloeibare honing. De koek krijgt dan een lichtere kleur en een andere zoetheid. Laat de overige hoeveelheden gelijk en controleer de gaarheid vanaf 60 minuten.
- Hoe weet ik of de ontbijtkoek gaar is?
Steek een houten prikker diep in het midden. Er mag geen vloeibaar beslag aan zitten, enkele losse kruimels zijn wel goed. Controleer bij twijfel ook een tweede plek en bak telkens 5 minuten langer.
- Waarom wordt mijn ontbijtkoek droog?
Te lang bakken kan de koek uitdrogen. Controleer daarom vanaf 60 minuten en haal hem eruit zodra de kern gaar is. Verpak de koek na volledig afkoelen en snijd alleen de plakken die je nodig hebt.
- Kan ik deze ontbijtkoek vegan maken?
Vervang de halfvolle melk door 250 ml ongezoete haverdrink en gebruik stroop zonder dierlijke ingrediënten. Het recept bevat al geen ei of boter. Controleer ook de samenstelling van je koekkruiden en bakpoeder.
- Kan ik de koek vooraf bakken en invriezen?
Ja, bak hem bijvoorbeeld de avond voordat je hem wilt eten. Bewaar de volledig afgekoelde koek goed verpakt en gebruik hem binnen 2 dagen, of vries plakken afzonderlijk in. Houd voor de ingevroren plakken maximaal 3 maanden aan voor de kwaliteit.
