Pin it
Friese dúmkes zijn kleine koekjes met anijs en hazelnoten. In deze versie proef je stukjes noot tussen het kruimelige deeg. Een beetje kaneel en gember geeft warmte zonder de anijs te overheersen.
Je vormt de koekjes met de hand en drukt aan één uiteinde een kleine duimafdruk. Een halfuur in de koelkast maakt het deeg prettig hanteerbaar. Na het bakken laat je ze helemaal afkoelen voordat ze bij de koffie op tafel komen.
Anijs en hazelnoten in het deeg
Gebruik ongezouten roomboter die zacht genoeg is om in te drukken maar nog stevig aanvoelt. Hak de hazelnoten klein genoeg om het deeg zonder grote scheuren te kunnen vormen.
- Hazelnoten. Kleine stukjes geven beet zonder dat het koekje uit elkaar valt.
- Anijszaad. Licht gekneusde zaadjes verdelen de kenmerkende anijssmaak door het deeg.
- Roomboter. Geeft een volle smaak en een kruimelige structuur.
- Lichtbruine basterdsuiker. Geeft zoetheid en een warme kleur.
- Ei. Helpt de ingrediënten tot een samenhangend deeg te mengen.
- Tarwebloem. Vormt de basis van de koekjes.
- Bakpoeder. Geeft het stevige deeg een beetje luchtigheid.
- Kaneel en gemberpoeder. Ondersteunen de anijs met een bescheiden kruidige smaak.
Van deeg naar goudbruine duimpjes
- Maak de smaakmakers klein. Hak de hazelnoten in stukjes van ongeveer 3-5 mm. Kneus het anijszaad licht in een vijzel.
- Meng boter en suiker. Roer de zachte boter met de basterdsuiker in ongeveer 2 minuten romig. Meng het ei erdoor.
- Voeg de droge ingrediënten toe. Meng bloem, bakpoeder, zout en specerijen in een aparte kom. Voeg ze met de hazelnoten toe aan het botermengsel en meng alleen tot het deeg samenhangt.
- Koel het deeg. Druk het deeg tot een platte schijf en dek het af. Zet het 30 minuten in de koelkast.
- Vorm de koekjes. Verwarm de oven voor op 175 °C boven- en onderwarmte of 160 °C hetelucht. Verdeel het deeg in 24 stukken en vorm langwerpige koekjes van ongeveer 6 bij 3 cm en 1 cm dik. Druk één uiteinde licht in met je duim.
- Bak de dúmkes. Leg ze met ongeveer 2 cm tussenruimte op een grote bakplaat met bakpapier. Bak ze midden in de oven 16-20 minuten tot de randen goudbruin zijn en het oppervlak droog oogt.
- Laat ze stevig worden. Laat de koekjes 5 minuten op de bakplaat liggen. Leg ze daarna op een rooster en laat ze nog ongeveer 15 minuten afkoelen.
Friese dúmkes met een stevige vorm
Begin met zachte boter die nog weerstand geeft als je erop drukt. Gesmolten boter maakt dit deeg lastig te vormen. Meng de bloem kort door het botermengsel. Stop zodra er geen droge bloem meer zichtbaar is en het deeg bij elkaar blijft. Je hoeft het niet soepel te kneden zoals brooddeeg.
Verdeel het gekoelde deeg eerst in vier gelijke stukken. Maak van ieder stuk zes porties. Zo krijg je vrij gelijkmatige koekjes zonder ieder stukje apart te wegen. Druk ze overal ongeveer even dik. Vooral dunne uiteinden kleuren sneller dan het midden.
Wordt het deeg tijdens het vormen plakkerig? Zet het dan nog 10 minuten terug in de koelkast. Gebruik ook een afgekoelde bakplaat. Volgens Illinois Extension kunnen erg zachte boter en een warme bakplaat koekjes extra laten uitlopen. Houd daar rekening mee als je meerdere porties achter elkaar bakt.
Anijs laten spreken zonder te overheersen
Kneus het anijszaad met een paar rustige bewegingen in de vijzel. De zaadjes mogen openbreken maar hoeven geen fijn poeder te worden. Meng ze vervolgens met de bloem. Zo verdeel je ze door het hele deeg en krijgt niet één koekje alle anijs.
De hoeveelheid in dit recept geeft een duidelijk kruidige smaak. Gebruik bij een volgende portie eventueel anderhalve theelepel als je anijs liever wat zachter proeft. Laat de kaneel en gember bescheiden. Meer daarvan maakt de koekjes vooral anders van smaak.
Hak de hazelnoten tot kleine, ongelijkmatige stukjes. Hele of gehalveerde noten maken het vormen moeilijker. Voor een andere notensmaak kun je dezelfde hoeveelheid amandelen gebruiken. Dat levert een variatie op dit recept op. Neem bij een melkallergie een geschikte plantaardige bakboter in blokvorm en controleer de ingrediënten op de verpakking. Een zachte smeerbare halvarine is hier geen handige vervanger.
Goudbruine randen vertellen wanneer ze klaar zijn
Begin na 16 minuten met kijken. De lichtbruine suiker kleurt het deeg al voordat het de oven in gaat. Alleen de kleur van de bovenkant zegt daarom weinig. Let op de randen en til met een spatel voorzichtig één koekje op. De onderkant hoort licht goudbruin te zijn. Het oppervlak moet droog ogen en het midden mag geen natte glans meer hebben.
Warme koekjes voelen nog wat zacht. Geef ze eerst 5 minuten op de bakplaat voordat je ze verplaatst. Beoordeel de uiteindelijke beet pas na het afkoelen. Bak een volgende portie iets langer als je meer knapperigheid wilt, zonder de onderkant donker te laten worden.
Proef het rauwe deeg niet. Ook bloem is een rauw product. De FDA adviseert om rauw deeg niet te eten en handen, kommen en werkblad na het bereiden goed schoon te maken.
Knapperig bewaren voor de volgende koffieronde
Laat de dúmkes helemaal afkoelen voordat je de trommel sluit. Verpak ze in een goed afsluitbare koektrommel en zet die op een koele, droge plek. De University of Minnesota Extension adviseert luchtdichte verpakking voor gebakken producten om de kwaliteit te behouden. Leg zachte koekjes of cake in een andere trommel.
Plan voor dit recept ongeveer een week als bewaartermijn voor een lekkere beet. Dat is een praktische kwaliteitsrichtlijn voor zelfgebakken koekjes. Vocht en de manier van verpakken maken verschil. Gooi koekjes met schimmel of een afwijkende geur weg.
Wil je een deel bewaren voor later? Vries volledig afgekoelde koekjes luchtdicht verpakt in en gebruik ze bij voorkeur binnen twee maanden. Laat ze in de gesloten verpakking op kamertemperatuur ontdooien. Serveer ze eenvoudig bij koffie of thee. Een klein schaaltje is genoeg, zonder glazuur of extra suiker.
Veelgestelde vragen
- Moet ik anijszaad gebruiken of kan anijspoeder ook?
Dit recept gebruikt twee theelepels licht gekneusd anijszaad. Heb je alleen gemalen anijs, begin dan met één theelepel omdat het fijner door het deeg wordt verdeeld. Gebruik geen steranijs of gezoete anijsblokjes als rechtstreekse vervanger.
- Kan ik de hazelnoten vervangen?
Je kunt de 75 g hazelnoten vervangen door 75 g fijngehakte amandelen. De smaak verandert, maar je houdt stukjes noot in het deeg. Deze vervanging maakt de koekjes niet geschikt voor iemand met een notenallergie.
- Waarom lopen mijn dúmkes uit?
Het deeg kan te warm zijn of de boter was te zacht. Koel het deeg opnieuw en leg de gevormde koekjes op een afgekoelde bakplaat. Controleer ook of je de bloem en boter volgens de aangegeven hoeveelheden hebt afgewogen.
- Kan ik het deeg een dag van tevoren maken?
Ja, bewaar het afgedekte deeg tot de volgende dag in de koelkast. Laat het kort staan als het te hard is om te verdelen. Vorm de koekjes zodra het deeg hanteerbaar is en houd de genoemde baktijd aan.
- Zijn deze Friese dúmkes vegetarisch of glutenvrij?
Het basisrecept is vegetarisch en bevat boter, ei en tarwebloem. Het is daardoor niet veganistisch, zuivelvrij of glutenvrij. Voor een glutenvrije variant heb je een geschikte bakmix en glutenvrij bakpoeder nodig, maar de vorm en beet kunnen veranderen.
- Hoe lang blijven de koekjes lekker?
Bewaar volledig afgekoelde koekjes in een goed gesloten trommel en eet ze bij voorkeur binnen een week. Je kunt ze ook luchtdicht invriezen en binnen twee maanden gebruiken voor de beste kwaliteit. Laat ze in de verpakking ontdooien.
